Nattokinaza to fascynujący enzym pozyskiwany z tradycyjnej japońskiej potrawy natto, powstającej przez fermentację soi przy użyciu bakterii Bacillus subtilis. Choć Japończycy spożywają natto od wieków, dopiero współczesne badania naukowe ujawniły imponujący potencjał zdrowotny zawartej w nim nattokinazy. Ten wyjątkowy enzym zdobywa coraz większe uznanie jako suplement diety, szczególnie w kontekście wspierania zdrowia układu krążenia. Przyjrzyjmy się bliżej jego właściwościom, mechanizmom działania i potencjalnym zastosowaniom, również w aspekcie wspomagania odchudzania.

Czym dokładnie jest nattokinaza?

Nattokinaza to enzym proteolityczny, czyli białko zdolne do rozkładania innych białek. Została odkryta w 1987 roku przez japońskiego naukowca dr. Hiroyuki Sumiego podczas badań nad właściwościami tradycyjnej japońskiej potrawy natto. Nazwa enzymu bezpośrednio nawiązuje do tej fermentowanej potrawy sojowej.

Proces wytwarzania natto rozpoczyna się od ugotowania ziaren soi, które następnie poddawane są fermentacji z udziałem specyficznego szczepu bakterii Bacillus subtilis natto. W trakcie fermentacji powstaje charakterystyczna lepka substancja zawierająca nattokinazę. Dla celów suplementacyjnych enzym jest izolowany i oczyszczany w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych.

Nattokinaza należy do grupy enzymów serynowych, które działają poprzez rozkładanie wiązań peptydowych w białkach. Jej unikalna i najbardziej wartościowa cecha to zdolność do rozkładania fibryny – białka odpowiedzialnego za tworzenie skrzepów krwi.

Właściwości i mechanizm działania nattokinazy

Najcenniejszą właściwością nattokinazy jest jej działanie fibrynolityczne, czyli zdolność do rozpuszczania skrzepów krwi. Ten wyjątkowy enzym funkcjonuje podobnie do naturalnych enzymów fibrynolitycznych występujących w ludzkim organizmie, takich jak plazminogen czy urokinaza, ale wykazuje dłuższy czas działania.

Mechanizm działania nattokinazy opiera się na kilku kluczowych procesach:

• Bezpośrednie rozpuszczanie fibryny – nattokinaza aktywnie rozkłada fibrynę, kluczowe białko tworzące strukturalną sieć w skrzepach krwi.
• Aktywacja plazminogenu – enzym skutecznie stymuluje przekształcanie plazminogenu w plazminę, która naturalnie rozpuszcza skrzepy.
• Hamowanie PAI-1 (inhibitora aktywatora plazminogenu) – dzięki temu naturalny proces rozpuszczania skrzepów przebiega efektywniej i szybciej.
• Obniżanie lepkości krwi – przyczynia się do znaczącej poprawy przepływu krwi w naczyniach krwionośnych.

Co szczególnie istotne, w przeciwieństwie do wielu farmaceutycznych leków przeciwzakrzepowych, nattokinaza nie tylko rozpuszcza istniejące już skrzepy, ale również aktywnie zapobiega ich powstawaniu, działając prewencyjnie.

Potencjalne korzyści zdrowotne nattokinazy

Liczne badania naukowe i wieloletnie obserwacje kliniczne wskazują na szereg potencjalnych korzyści zdrowotnych związanych z regularną suplementacją nattokinazą:

Wsparcie układu krążenia

Najlepiej udokumentowane i potwierdzone naukowo jest działanie nattokinazy w kontekście zdrowia układu sercowo-naczyniowego. Systematyczne przyjmowanie tego enzymu może znacząco przyczynić się do:

Obniżenia ciśnienia tętniczego – liczne badania kliniczne wykazały, że nattokinaza efektywnie zmniejsza zarówno skurczowe, jak i rozkurczowe ciśnienie krwi poprzez dwa mechanizmy: rozkładanie fibryny nagromadzonej w ścianach naczyń krwionośnych oraz hamowanie działania enzymu konwertującego angiotensynę (ACE), kluczowego w regulacji ciśnienia.

Poprawy krążenia krwi – dzięki wyjątkowym właściwościom fibrynolitycznym, nattokinaza znacząco usprawnia przepływ krwi, co może istotnie zmniejszać ryzyko zakrzepicy żylnej i innych powikłań związanych z zaburzeniami krążenia.

Redukcji poziomu cholesterolu – obiecujące badania sugerują, że nattokinaza może przyczyniać się do obniżenia poziomu „złego” cholesterolu LDL, jednocześnie nie wpływając negatywnie na poziom „dobrego” cholesterolu HDL.

Potencjalne zastosowanie w odchudzaniu

W kontekście wspomagania odchudzania, nattokinaza może pełnić istotną rolę wspierającą, choć nie jest to jej pierwotne i główne zastosowanie. Potencjalne korzyści w tym zakresie obejmują:

Poprawę metabolizmu – usprawnienie cyrkulacji krwi dzięki nattokinazie może przyczynić się do znacznie efektywniejszego metabolizmu komórkowego, co pośrednio wspiera procesy spalania tkanki tłuszczowej i kontroli wagi.

Redukcję stanów zapalnych – przewlekłe stany zapalne w organizmie często utrudniają efektywne odchudzanie, a nattokinaza wykazuje wyraźne właściwości przeciwzapalne, które mogą niwelować ten problem.

Wsparcie zdrowia metabolicznego – poprzez kompleksową poprawę profilu lipidowego i skuteczną regulację ciśnienia krwi, nattokinaza korzystnie wpływa na ogólny stan metaboliczny organizmu, tworząc lepsze warunki dla procesów odchudzania.

Należy jednak wyraźnie podkreślić, że nattokinaza nie jest bezpośrednim środkiem odchudzającym i powinna być traktowana jako wartościowe uzupełnienie zdrowej, zbilansowanej diety i regularnej aktywności fizycznej.

Dawkowanie i bezpieczeństwo stosowania

Standardowe i zalecane dawkowanie nattokinazy w suplementach diety wynosi zazwyczaj od 100 do 200 mg dziennie, co odpowiada około 2000-4000 FU (jednostek fibrynolitycznych). Suplement najlepiej przyjmować na pusty żołądek, najlepiej 30 minut przed posiłkiem lub 2 godziny po posiłku, aby zmaksymalizować jego wchłanianie i skuteczność.

Choć nattokinaza jest generalnie uznawana za bezpieczny suplement, istnieją określone grupy osób, które powinny zachować szczególną ostrożność lub całkowicie unikać jej stosowania:

• Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe (np. warfarynę, aspirynę, klopidogrel) – ze względu na ryzyko nadmiernego wzmocnienia działania tych leków i potencjalnego wystąpienia niebezpiecznego krwawienia.
• Pacjenci przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi – zdecydowanie zaleca się przerwanie suplementacji na co najmniej 2 tygodnie przed jakąkolwiek operacją.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią – ze względu na brak wystarczających badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tych szczególnych okresach.
• Osoby z zaburzeniami krzepliwości krwi – nattokinaza może znacząco nasilać już istniejące problemy z prawidłowym krzepnięciem.

Do najczęściej zgłaszanych skutków ubocznych należą łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak przejściowe nudności, luźne stolce czy wzdęcia. Są one jednak stosunkowo rzadkie, zwykle krótkotrwałe i ustępują po dostosowaniu dawki.

Nattokinaza a inne suplementy wspierające zdrowie

Nattokinaza często występuje w zaawansowanych formułach suplementów w synergistycznym połączeniu z innymi składnikami aktywnymi, które mogą znacząco wzmacniać jej działanie lub zapewniać komplementarne korzyści zdrowotne:

• Kurkumina – podobnie jak nattokinaza, wykazuje silne właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne, wspierając zdrowie układu krążenia i potęgując działanie przeciwzakrzepowe.
• Koenzym Q10 – skutecznie wspiera produkcję energii w komórkach mięśnia sercowego i działa jako potężny przeciwutleniacz, doskonale uzupełniając działanie nattokinazy w kontekście kompleksowej ochrony serca.
• Kwasy omega-3 – te cenne kwasy tłuszczowe również przyczyniają się do zmniejszenia lepkości krwi, poprawy elastyczności naczyń krwionośnych i wspierają zdrowie całego układu krążenia.
• Witamina K2 (MK-7) – pomaga w prawidłowym rozmieszczeniu wapnia w organizmie, kierując go do kości zamiast do tętnic, co może znacząco uzupełniać działanie nattokinazy w kontekście zdrowia naczyń krwionośnych i zapobiegania ich zwapnieniu.

Przed rozpoczęciem suplementacji nattokinazą lub jakimkolwiek innym suplementem, szczególnie jeśli przyjmujemy leki lub zmagamy się z przewlekłymi problemami zdrowotnymi, bezwzględnie należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym farmaceutą.

Podsumowanie

Nattokinaza to wyjątkowo obiecujący suplement diety o naukowo udokumentowanym działaniu wspierającym zdrowie układu krążenia. Jej najważniejsze właściwości obejmują efektywne rozpuszczanie skrzepów krwi, skuteczne obniżanie ciśnienia tętniczego oraz znaczącą poprawę krążenia. W kontekście wspomagania odchudzania może pełnić cenną rolę wspierającą poprzez usprawnienie metabolizmu i redukcję stanów zapalnych hamujących proces utraty wagi.

Choć nattokinaza jest generalnie bezpieczna dla większości osób, nie jest całkowicie pozbawiona potencjalnych skutków ubocznych i przeciwwskazań. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, cierpiące na zaburzenia krzepliwości krwi, kobiety w ciąży oraz pacjenci przed zabiegami chirurgicznymi powinny zachować szczególną ostrożność i koniecznie skonsultować się z lekarzem.

Jak w przypadku każdego suplementu diety, nattokinaza powinna być traktowana jako wartościowe uzupełnienie zdrowego stylu życia, a nie jego substytut czy „magiczna pigułka”. Odpowiednio zbilansowana dieta bogata w warzywa i owoce, regularna aktywność fizyczna i unikanie używek stanowią fundamentalną podstawę zdrowia, którą suplementacja nattokinazą może jedynie wspierać i wzmacniać, ale nigdy zastąpić.